Kleur

kleur

Kleur ontstaat uit licht. De in het (zon)licht aanwezige kleuren worden door de dingen waar het licht opvalt, geabsorbeerd, opgenomen of gereflecteerd, teruggekaatst. We zien de dingen in de kleur van het teruggekaatste licht. Zo krijgen gras, bomen, stenen enz. hun kleur door het terugkaatsen van bepaalde lichtkleuren. Als alle lichtkleuren door een voorwerp worden geabsorbeerd, zeggen we dat dat voorwerp zwart is. Een voorwerp is wit als het relatief veel licht terugkaatst. Als er geen licht is, in het donker dus, zijn er geen kleuren te onderscheiden.
Kleur in drukwerk of op een website geeft een belangrijke indruk van uw bedrijf of organisatie.
Wat verteld een kleur of een kleurencombinatie over wat u bent en wat u doet?

rood

Rood

Liefde – passie – agressiviteit

Rood is een kleur die snel de aandacht trekt en in het westen gezien wordt als zowel een teken van gevaar als van liefde. Zo is een rode lijst dan ook een opsomming van mensen, dieren, … waar gevaar aan verbonden is. Daarom wordt rood veel gebruikt als signaalkleur in verkeerslichten en seinen.

Ook in het westen is de kleur rood wel verbonden aan vreugde, weelde, adel en elite. Te denken valt aan het gebruik van de rode loper bij officiële aangelegenheden, herdenkingen en feesten.
Rood is ook de kleur van de liefde. Op Valentijnsdag zijn dan ook vele rode harten te koop.

In de schilderkunst wordt rood ook gebruikt als een aandachtstrekker. De kleur komt door het kleurperspectief in een schilderij naar voren ten opzichte van meer neutrale kleuren.

Typisch Nederlands is de verbinding van de kleur rood in de verpakkingen. Pure chocolade is meestal verpakt in rood papier, in tegenstelling tot melkchocolade, die blauw verpakt is. Karnemelk zit meestal in een rode verpakking, in tegenstelling tot melk (blauw), yoghurt (groen) en vla (geel). Verder onderscheiden Nederlanders water in flessen ook steevast in ‘rood’ en ‘blauw’ Een ander voorbeeld is dat bij zakken aardappelchips de naturelsmaak in Nederland gekenmerkt wordt door een rode verpakking, terwijl bijvoorbeeld paprikachips in een blauwe verpakking zit.

geel

Geel

Fris – plezier – snelheid

Gevoelswaarde en symboliek van een kleur is voor een groot deel ervarings- en cultuurgebonden. Bovendien bepalen de omstandigheden de waardering. Zo wordt geel veelal ervaren als zonnig en vrolijk, als hij tenminste enigszins warm is gekleurd en wat naar het oranje neigt.
Vanuit de westerse Middeleeuwen werd geel gezien als de kleur van de haat, waar in Azië geel juist een uiterst heilige kleur is. Als lichaamskleur wordt geel weer gezien als ongezond. Deze negatieve bijklank van geel komt ook voor in de zegswijze: zich groen en geel ergeren.

Veel bloemen die in de lage landen in het wild voorkomen zijn geel. Waarschijnlijk komt dit doordat bijen een voorkeur hebben voor deze kleur, en er graag op af komen. Dit geeft gele bloemen een evolutionair voordeel boven anders gekleurde bloemen.

In veel landen staat geel symbool voor het Paasfeest, eeuwenlang het Christelijk hoogfeest, met o.a. de gele pauselijke vlaggen. De associatie met gele kuikens is eerder toevallig.
De verpakking van Oosterse gerechten is vaak geel gekleurd.

Geel kan met vrijwel alle kleuren goed gecombineerd worden. De combinatie geel met blauw komt echter wat goedkoop over. Dit effect wordt veelal, al dan niet bewust, uitgebuit door de commercie, als men de indruk wil wekken goedkoop te zijn. Een voorbeeld hiervan is de winkelketen Zeeman.

De combinatie geel met zwart staat voor gevaar. Deze combinatie komt zelfs in de natuur voor, bijvoorbeeld de bij en de wesp. Ook sommige gifslangen bezitten deze kleurcombinatie.

oranje

Oranje

Enthousiasme – creativiteit – levensenergie

De kleur oranje komt vrij weinig in de natuur voor en kent dan ook niet zo veel symboliek als de meeste andere kleuren. Een uitzondering is dat het symbool staat voor het Nederlandse koningshuis. Het oranje staat in Nederland voor alle nationale sportteams en pars pro toto veelal voor geheel Nederland. Ook op Koningsdag wordt veel oranje gedragen.

Ook in Ivoorkust wordt oranje geassocieerd met het nationaal voetbalelftal.

De Nederlandse vlag die bij de Unie van Utrecht in 1579 officieel werd aangenomen was oranje, wit en blauw. De rood, wit, blauwe vlag werd pas in 1937 bij Koninklijk Besluit de officiële vlag van het Koninkrijk der Nederlanden.

Een variant van de Nederlandse vlag is het Oranje Blanje Bleu, die voorzien met een VOC-symbool de vlag van deze organisatie was. Zo is de kleur ook in Zuid-Afrika beland. De huidige Zuid-Afrikaanse vlag heeft geen oranje meer.

De grootste rivier van het Zuid-Afrika heet de Oranjerivier en deze naam is toepasselijk gekozen omdat de kleur van de aarde vaak naar het oranje zweemt. Een van de twee Boerenrepublieken lag tussen de Oranjerivier en de Vaalrivier en heette oorspronkelijk Oranje Vrijstaat. Ook de vlag van de apartheidsstaat was gebaseerd op Oranje-blanje-bleu.

In Ierland is de kleur door toedoen van Koning-Stadhouder Willem III de kleur van de kolonisten geworden. In Noord-Ierland worden ieder jaar door de Oranjeorde Oranjemarsen georganiseerd.

Joodse kolonisten gebruikten de kleur als teken van verzet tegen de ontruiming van de Gazastrook in augustus 2005.

groen

Groen

Vrede – kalmte – natuur

Groen geeft vooral een associatie met fris en vers, en verder met prilheid en natuurlijkheid. Het is ook de kleur van de hoop en de vrede.
Nooduitgangen worden veelal met behulp van groene pictogrammen en verlichting aangegeven.
Sinds het ontstaan van de milieubeweging heeft deze de kleur groen als symbool gebruikt.
In Nederland gebruiken ook D66 en het CDA de kleur groen.

Freddy Heineken zag al vroeg in dat groen een kleur was die vertrouwen gaf, en gaf daarom zijn biermerk Heineken de kleur groen.
Groen als gebruik in een sein betekent rijden. Op deze manier wordt het ook in verkeerslichten gebruikt.
In de scheepvaart is het navigatielicht aan stuurboord groen (bakboord is rood).
Vanwege de mogelijkheden van camouflage wordt groen veel gebruikt in uniformen van soldaten, met name voor de landmacht.

In Nederland zit yoghurt meestal in een groene verpakking, in tegenstelling tot melk (blauw), karnemelk (rood) en vla (geel).

Een van de moeilijkste aspecten van het realistisch schilderen van een landschap is het gebruik van de juiste kleur groen. Het menselijk oog merkt een miniem nuanceverschil groen, in tegenstelling tot andere kleuren, direct op. Om een natuurlijke kleur te bereiken kan daarom de verf nooit direct uit de tube worden gebruikt, maar moet altijd worden gemengd.

Uitdrukkingen met groen:
Groene vingers – Hij is een groentje – Hij is nog zo groen als gras – Groen achter de oren zijn – Een oude bok lust nog wel een groen blaadje – Zij/Hij ziet groen van jaloezie – Ontgroenen – Rijp en groen – Groen en geel zien – Bij de buren is het gras altijd groener.

blauw

Blauw

Veiligheid – vertrouwen – stabiliteit

De kleur blauw heeft in Nederland geen sterke gevoelswaarde, hoogstens staat het voor puur of zuiver. Deze kleur wordt op schilderijen ook in die zin gebruikt. Maria heeft dan ook vaak een blauwe jurk aan.
Een persoon met lichtblauwe ogen wordt echter vaak als eerlijk en betrouwbaar gezien.

Sinds de introductie van de spijkerbroek wordt er heel veel blauwe kleding gedragen. De kleur blauw wordt ook veel in uniformen gebruikt, bijvoorbeeld van de politie en van de marine. In tegenstelling tot de witte boorden wordt met blauwe kleding de handwerkman aangeduid, die een blauwe overall draagt.

Met blauw bloed wordt bedoeld dat iemand van adellijke afkomst is. De hoogste Belgische adel werd vroeger door de koning ontvangen in de Salon Bleu (blauwe salon).

Van de blauwe knoop zijn wil zeggen dat iemand een geheelonthouder is en op principiële gronden geen alcohol gebruikt. De geheelonthouders gaven in de 19e eeuw hun overtuiging aan door een blauwe knoop op hun jas te naaien.

Melk zit vaak in een blauwe verpakking, in tegenstelling tot yoghurt (groen), karnemelk (rood) en vla (geel). Ook melkchocolade is meestal verpakt in blauw papier, terwijl pure chocolade in rood papier is gewikkeld. Daarnaast bevatten verpakkingen van Griekse gerechten ook vaak veel blauw.

In de schilderkunst speelt de kleur blauw een grote rol bij het atmosferisch perspectief.

Blauw wordt meestal gebruikt als kleur voor de kinderkamer wanneer de baby een jongen is.

paars

Paars

Luxe – glamour – spiritualiteit

In de Romeinse tijd was het dragen van paarse kleding voorbehouden aan de hogere standen. De paarse kleur werd gewonnen uit de purperslak, die hierdoor vrijwel uitgestorven is.

Paars heeft als rooms-katholieke liturgische kleur een betekenis die samenhangt met boete doen en wordt gebruikt voor de advent en vasten oftewel veertigdagentijd (de tijd voor Pasen). Tegenwoordig wordt paars ook gebruikt voor begrafenissen.

Licht paarse of roze kleuren staan in de tegenwoordige tijd voor vrouwelijkheid.
In de Nederlandse politiek heeft paars een bijzondere betekenis gekregen in de vorm van twee paarse kabinetten bestaande uit liberalen (VVD) met de kleur blauw als symbool en de socialisten (PvdA) met de kleur rood als symbool. Van deze kabinetten maakte ook D66 deel uit. In België was ‘paars’ van 1999 tot 2007 aan de macht, tot 2003 ook als ‘paars-groen’, omdat de milieupartijen Agalev en Ecolo deelnamen aan de regering.

Paarse Vrijdag is een dag waarop mensen door het dragen van de kleur paars hun solidariteit kunnen tonen met homo- en biseksuele, lesbische en transgender jongeren. Het initiatief ontstond op initiatief van de Canadese studente Brittany McMillan. Ze wilde na een reeks zelfmoorden onder homojongeren haar solidariteit tonen. De kleur paars en de in Noord-Amerika voor de dag gebruikte naam Spirit Day zijn ontleend aan de paarse baan van de regenboogvlag van de homobeweging, die spirit (karakter) symboliseert.

Deze dag werd voor het eerst gehouden in 2010 en vindt in Nederland plaats op de tweede vrijdag van december en in de Verenigde Staten en Canada op de derde vrijdag van oktober.

rose

Roze

Zacht – charme – zoet

Roze wordt tegenwoordig als kleur gebruikt voor een baby, als deze een meisje is. Jonge meisjes (van ongeveer 5 tot 10 jaar) spreekt de kleur roze erg aan, en speelgoed voor deze doelgroep is dan ook vaak roze, of in roze verpakt.

Tot ongeveer de jaren veertig van de twintigste eeuw was roze echter vooral de kleur voor jongetjes, aangezien het dicht bij rood lag, een meer ‘besliste’ kleur. Voor de meisjes werd toen juist blauw gebruikt, een kleur die beschouwd werd als delicater en dus vrouwelijker.
Roze wordt ook gebruikt als symbool voor homoseksualiteit in de vorm van een roze driehoek, een teken dat voor het eerst gebruikt werd door de nazi’s en uitgroeide tot een geuzenteken.

Als iemand op een roze wolk leeft, is deze persoon erg gelukkig. Hij of zij ziet de wereld dan door een roze bril, waardoor de minder gelukkige kanten gemaskeerd worden. Zou men overigens in werkelijkheid een bril met enigszins roze getinte glazen opzetten dan compenseert de menselijke kleurperceptie hiervoor zodat alle kleuren nog steeds normaal lijken.
Op een roze wolk zitten kan ook betekenen dat de persoon verliefd is.

Roze mag als liturgische kleur op zondag Gaudete en zondag Laetare gebruikt worden in de streken waar dit gebruikelijk is.

Het “roze papiertje” betekent het Nederlandse rijbewijs.

zwart2

Zwart

Nachtelijk – stoutmoedig – modieus

Zwart wordt in het Westen algemeen gezien als de kleur van dood en droefheid. Weduwen en weduwnaars gaan daarom veelal in het zwart gekleed.

Zwart is de liturgische kleur tijdens begrafenissen in de Westerse wereld.

Zwart is echter ook een modekleur die feestelijkheid kan aanduiden. Sinds het laatste kwart van de twintigste eeuw wordt veel zwart gedragen met Kerstmis. Bepaalde subculturen, zoals de goths, dragen ook bij voorkeur zwarte kleding.

Zwart wordt ook veel gedragen door christelijke priesters en kloosterlingen, en is dan vaak zelfs een voorgeschreven kleur.

Aanduidingen van zwart zijn vaak afkomstig van de bron waar het zwarte pigment uit gemaakt wordt. Zo werd lampenzwart oorspronkelijk gemaakt van het roet dat bijvoorbeeld door een walmende olielamp werd geproduceerd:
Inktzwart – Pikzwart – Lampenzwart – Roetzwart – Ivoorzwart – Gitzwart – Potzwart – Matzwart

Uitdrukkingen met zwart:
Zwartkijker – Liegen dat men zwart ziet – Op een zwarte lijst staan – Iets zwart op wit zetten – Het zag er zwart van de mensen – De Zwarte Dood – Iemand zwart maken – Zwartwerken – Zwarte handel – De zwarte markt – Zwart geld – Zwarte kunst – Zwartgallig – Zwarthemd – Zwarte dag – Zwarte Piet – Zwartrijden – Zwarte school – Op zwart zaad zitten